Ngày 14/6/2025, Quốc hội ban hành Luật số 68/2025/QH15 về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp gồm 8 chương và 59 Điều. Luật có hiệu lực thi hành từ 01/8/2025 thay thế Luật Quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất kinh doanh tại doanh nghiệp (Luật số 69/2014/QH13).
Một số điểm mới của Luật số 68/2025/QH15 như:
Luật đã bỏ cụm từ “sử dụng vốn Nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh” và “giám sát việc đầu tư, quản lý, sử dụng vốn Nhà nước tại doanh nghiệp”.
Đối tượng áp dụng của Luật được mở rộng, bên cạnh áp dụng cho doanh nghiệp Nhà nước theo Luật Doanh nghiệp thì còn bao gồm các tổ chức tín dụng do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ, trừ Ngân hàng chính sách (Luật 69/2014/QH13 trước đây chỉ áp dụng đối với doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ). Ngoài ra, Luật cũng cho phép các tổ chức chính trị, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên áp dụng Luật này để quản lý và đầu tư vốn tại doanh nghiệp.
Luật đã quy định, đối với doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, Luật phân cấp mạnh mẽ cho Hội đồng thành viên, Chủ tịch công ty tự chịu trách nhiệm về việc huy động vốn, bảo lãnh cho công ty do doanh nghiệp nắm giữ trên 50% vốn điều lệ vay vốn; ban hành, điều chỉnh chiến lược phát triển, kế hoạch kinh doanh hằng năm trên cơ sở chỉ tiêu cơ bản được đại diện chủ sở hữu Nhà nước giao.
Bên cạnh đó, Luật bổ sung quy định về việc cho công ty con vay vốn và nâng mức trích tối đa vào Quỹ Đầu tư phát triển doanh nghiệp từ 30% hiện nay lên 50% lợi nhuận sau thuế.
Đối với doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ trên 50% đến dưới 100% vốn điều lệ, việc quản lý vốn Nhà nước đầu tư được thực hiện thông qua Người đại diện phần vốn Nhà nước; phân cấp cho Người đại diện phần vốn Nhà nước chủ động quyết định nhiều nội dung theo thẩm quyền.
Luật cũng đã xây dựng khuôn khổ pháp lý đầy đủ cho hoạt động cơ cấu lại vốn Nhà nước tại doanh nghiệp. Theo đó, Luật bổ sung quy định về các hình thức cơ cấu lại vốn Nhà nước tại doanh nghiệp để bao quát các trường hợp đã phát sinh trên thực tế và dự kiến phát sinh. Đồng thời, xác định ngân sách Nhà nước hỗ trợ kinh phí cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông, lâm nghiệp khi giải thể mà nguồn thu không đủ để giải quyết các tồn tại tài chính và chi phí giải thể.
Luật cũng đã xây dựng cơ chế tăng cường giám sát, kiểm tra, thanh tra, đánh giá của chủ sở hữu đối với doanh nghiệp Nhà nước; nâng cao tính công khai, minh bạch trong hoạt động của doanh nghiệp. Cùng với phân cấp, trao quyền tự chủ cho doanh nghiệp, Luật bổ sung quy định Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo tổ chức giám sát, kiểm tra, thanh tra các nội dung về đầu tư vốn Nhà nước, quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp.
Bổ sung quy định Hội đồng thành viên, Chủ tịch Công ty chịu trách nhiệm trước Thủ tướng Chính phủ, cơ quan đại diện chủ sở hữu trong việc quản lý, bảo toàn và phát triển vốn của doanh nghiệp. Gắn trách nhiệm của người đứng đầu, người đại diện phần vốn Nhà nước tại doanh nghiệp với kết quả hoạt động của doanh nghiệp.
Luật số 68/2025/QH15 không chỉ kế thừa mà còn tạo đột phá trong quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp. Luật trao quyền mạnh hơn cho doanh nghiệp đi kèm với trách nhiệm giải trình, minh bạch và giám sát, nhằm phát huy vai trò chủ đạo của doanh nghiệp Nhà nước trong phát triển kinh tế - xã hội.
Những đổi mới của Luật được kỳ vọng sẽ khai thác hiệu quả nguồn lực hiện có, tạo hành lang pháp lý đầy đủ, giúp doanh nghiệp Nhà nước tiếp tục là lực lượng quan trọng, dẫn dắt và thúc đẩy phát triển nền kinh tế.
(Kèm theo Luật số 68/2025/QH15 ngày 14/6/2025 của Quốc hội)
