Bắc Ninh có 2.086 hợp tác xã trong tổng số hơn 35.000 hợp tác xã cả nước, tạo dấu ấn rõ nét về quy mô và khẳng định vai trò của kinh tế tập thể. Nhiều kiến nghị về việc cần tiếp tục mở rộng liên kết, giúp các hợp tác xã của Bắc Ninh và cả nước tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất, tiêu thụ để nâng cao sức cạnh tranh.
Hơn 2.000 hợp tác xã mở rộng liên kết, tăng sức cạnh tranh
Thông tin từ Liên minh Hợp tác xã tỉnh Bắc Ninh cho thấy, toàn tỉnh thành lập mới 60 hợp tác xã, gồm 32 hợp tác xã nông nghiệp và 28 hợp tác xã phi nông nghiệp.
Hiện Bắc Ninh có 2.086 hợp tác xã, bao gồm 1.439 hợp tác xã nông, lâm nghiệp và thủy sản; 602 hợp tác xã phi nông nghiệp; cùng 46 quỹ tín dụng nhân dân. Kết quả đánh giá cho thấy khoảng 35% hợp tác xã hoạt động hiệu quả, 55% ở mức trung bình và 10% còn yếu kém.
Các hợp tác xã trên địa bàn tỉnh tham gia Hội chợ mùa Thu năm 2025.
Sau khi sáp nhập tỉnh, khu vực kinh tế tập thể của Bắc Ninh được mở rộng, kéo theo nhu cầu kết nối sản xuất kinh doanh và quảng bá sản phẩm ngày càng lớn. Liên minh Hợp tác xã tỉnh tổ chức nhiều đoàn tham gia các sự kiện do Liên minh Hợp tác xã Việt Nam và các địa phương tổ chức, góp phần giới thiệu hiệu quả sản phẩm OCOP và những đặc sản của tỉnh.
Bên cạnh đó, chủ động phối hợp với các ngành, các địa phương và hệ thống phân phối lớn như: Saigon Co.op, Lotte, WinMart; Bác Tôm, An Việt Food … để đưa nông sản và sản phẩm làng nghề của tỉnh vào tiêu thụ rộng rãi. Các hợp tác xã trên địa bàn ngày càng khẳng định vai trò quan trọng, với xu hướng chuyển dịch sang mô hình đa ngành, kết hợp dịch vụ nông nghiệp, sơ chế và tiêu thụ sản phẩm.
Nhiều hợp tác xã mạnh dạn đầu tư hạ tầng, ứng dụng khoa học kỹ thuật và công nghệ cao trong sản xuất, chế biến nông sản theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP…, đáp ứng yêu cầu xuất khẩu, nâng cao năng suất, chất lượng và tăng sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường.
Cùng đồng hành và nâng cao chất lượng hoạt động các hợp tác xã, Liên minh Hợp tác xã tỉnh Bắc Ninh tiếp tục hoạt động bồi dưỡng, tập huấn, đa dạng phù hợp với nhu cầu thực tiễn của các hợp tác xã, đẩy mạnh bán hàng qua các nền tảng mạng xã hội, sử dụng AI trong quản lý và bán hàng. Đồng thời, đẩy mạnh công tác xúc tiến thương mại, tổ chức hội chợ, chợ phiên, kết nối cung - cầu giữa các hợp tác xã với doanh nghiệp, siêu thị, sàn thương mại điện tử... giúp quảng bá sản phẩm, mở rộng thị trường, hình thành các mối liên kết sản xuất - tiêu thụ bền vững.
Liên kết chuỗi tạo sức lan tỏa mạnh
Tính chung cả nước có 72.035 tổ hợp tác; 148 liên hiệp hợp tác xã và 35.173 hợp tác xã tính đến cuối tháng 9/2025 theo số liệu của Liên minh Hợp tác xã Việt Nam. Số lao động làm việc trong các hợp tác xã đạt khoảng 2 triệu người. Thu nhập bình quân của lao động hợp tác xã cải thiện, đạt 63,56 triệu đồng/năm.
Theo nhìn nhận của Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, các liên hiệp hợp tác xã chú trọng nâng cao vai trò “đầu tàu” trong liên kết các hợp tác xã thành viên để xây dựng vùng nguyên liệu, liên danh cung ứng sản phẩm quy mô lớn và cạnh tranh ở cấp quốc tế. Một số tổ hợp tác hoạt động hiệu quả chuyển đổi lên mô hình hợp tác xã, tổ hợp tác vẫn là “bà đỡ” trong phát triển mô hình hợp tác xã, nơi các hộ sản xuất nhỏ lẻ bước đầu liên kết, chia sẻ kinh nghiệm và tổ chức sản xuất chung trước khi phát triển lên hợp tác xã.
Tăng cường liên kết giúp hợp tác xã bứt phá trong chuỗi giá trị.
Theo các báo cáo tổng hợp của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nếu xét riêng lĩnh vực nông nghiệp, tỷ lệ hợp tác xã nông nghiệp tham gia liên kết chuỗi giá trị (đặc biệt là các sản phẩm chủ lực) hiện đạt 25 - 30%. Điều này cho thấy các hợp tác xã nông nghiệp đang có xu hướng tham gia liên kết tích cực hơn các lĩnh vực khác.
Đến nay, cả nước xây dựng được trên 3.500 mô hình, dự án liên kết (tăng từ 2.938 dự án năm 2023), trong đó, các hợp tác xã chủ trì khoảng 75 - 80% tổng số dự án, khẳng định vai trò then chốt của kinh tế tập thể trong tổ chức liên kết chuỗi.
Thực tiễn từ các mô hình liên kết hiệu quả cho thấy, khi hợp tác xã và doanh nghiệp tìm được tiếng nói chung và xây dựng được cơ chế hợp tác tin cậy, liên kết sẽ mang lại lợi ích to lớn và giải quyết được các tồn tại cố hữu của khu vực kinh tế tập thể.
Về kinh tế, liên kết giúp tăng sản lượng hàng hóa, mở rộng thị trường và ổn định đầu ra, từ đó cải thiện đáng kể doanh thu và thu nhập cho thành viên. Việc chuyển từ bán sản phẩm thô (cho thương lái) sang sản phẩm có chứng nhận (cho siêu thị) hoặc tham gia chế biến (OCOP) giúp tăng giá trị gia tăng từ 15 - 30%, giải quyết được bài toán “được mùa mất giá".
Về tổ chức sản xuất, đây là hiệu quả rõ rệt nhất và mang tính nền tảng. Liên kết với doanh nghiệp “đầu tàu” buộc các hợp tác xã phải thay đổi tư duy sản xuất manh mún, nhỏ lẻ sang sản xuất tập trung, quy mô lớn theo một quy trình và tiêu chuẩn thống nhất như: VietGAP, hữu cơ, HACCP... Năng lực quản trị, điều hành và kỹ năng đàm phán hợp đồng của cán bộ hợp tác xã được nâng lên rõ rệt thông qua quá trình “thực chiến” và được doanh nghiệp hướng dẫn, đào tạo.
Đại diện Liên minh Hợp tác xã Việt Nam kiến nghị bổ sung cơ chế khuyến khích cụ thể, giúp các doanh nghiệp “đầu tàu” đầu tư, liên kết, góp vốn, chuyển giao công nghệ cho hợp tác xã./.
